على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

58

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

گويند لنبيلن الخيل فى عرصاتكم . ابالة ( ob lat ) ا . ع . پشتارهء كلان از هيزم . ابالة ( ebb lat ) ا ج . ع . گروهى از پرندگان و اسبان و شتران . و ص . پىدرپى آيندهء از ايشان . و ضغث على ابّالة بمعنى ضغث على ابالة . ابالسة ( ab lesat ) ع . ج ابليس ( eblis ) . اباله ( eb le ) ا . پ . مكان مخصوص و مبال و فزناك و آبشتگاه . اباليس ( ab lis ) ع . ج ابليس ( eblis ) . ابام ( ab m ) ا . پ . قرض و وام . ابان ( ab n ) ا . پ . نام ماه هشتم از ماه هاى شمسى . ابان ( eb n ) ص . پ . جفت - ضد طاق . ابان ( ab ne ) ا . پ . به صيغهء تثنيه . ع . پدر و مادر . ابان ( ebb n ) ا . ع . ابان الشيئى : هنگام آن چيز . و اول آن . ج : ابابين . ابانة ( ab nat ) ج ا . ع . ياران و همهء ياران و جاء فى ابانته : آمد با همهء ياران خود . ابانة ( eb nat ) م . ع . جدا كردن . يق ضربه فابان رأسه من جسده . و ابان : پيدا و آشكار شد . و ابنته انا : پيدا و آشكار كردم آن را ( لازم و متعدى ) . و ابان بنته : كدخدا كرد دختر خود را . و ابانه بمال : عطا كرد او را مال و ممتاز ساخت وى را بدان . ابانى ( eb ni ) ا . پ . بشقاب بزرگ و دورى . و شوربا . اباوة ( eb vat ) م . ع . ابوته اباوة و ابوا ( از باب نصر ) : پدر گردانيدم او را . و كار پدران بجا آوردم با وى . و ما له اب يأبوه : نيست او را پدرى كه بپروراند وى را . اباهر ( ab her ) ع . ج ابهر ( abhar ) . اباهم ( ab hem ) و اباهيم ( ab him ) ع . ج ابهام . اباى ( ab y ) ا . پ . جل و نمد اسب . و نوعا كفل‌پوش همهء چارواها . ابايض ( ab yez ) ج ا . ع . كوههاى مخصوص . ابابيت ( ab yit ) ع . ج ابيات . و ج ج بيت ( bayt ) . ابة ( ebat ) ا . ع . رسوائى و فضيحت . و ننگ و عار . و شرم يق فلان نكخ فى ابة . ابة ( ebat ) م . ع . و اب منه و ابا و ابة ( از باب ضرب ) : شرمنده شد از او . و نيز و اب و ابة : سر در كشيدن و ترنجيده شدن از شرم يق و اب منه . ابة ( abbat ) ا خ . ع . نام شخصى . و ابة السفلى و ابة العليا ا خ . نام دو قريه . ابة ( obbat ) ا خ . ع . نام شهرى در افريقا . ابت ( abt ) م . ع . ابت اليوم ابتا و ابوتا ( از باب سمع و نصر و ضرب ) : سخت گرم شد امروز . و ابت من الشراب : منتفخ گرديد از آشاميدنى . ابت ( abt ) و ( abet ) ص . ع . يوم ابت : روز بسيار گرم . ابت ( abate ) و ( abat ) و ( abato ) ا . ع . پدر من . ابتات ( ebt t ) م . ع . ابته ابتاتا : عاجز گردانيد آن را از رسيدن بقافله . و بريد و قطع نمود آن را و ابتتّ عليه القضاء اى قطعته . و سكران لا يبتّ امرا اى لا يقطع . و ابّت طلاق امراته يعنى طلاق به اين داد زن خود را . و ابّت النكاح يعنى عقد دائم كرد نه نكاح موقت كه متعه باشد . ابتار ( ebt r ) م . ع . عطا كردن . و منع كردن ( از اضداد ) . و نماز خواندن در وقتى كه آفتاب‌زده باشد و ابتر الله الرجل : بىفرزند و بىخليفه گردانيد خدا آن مرد را . ابتاه ( abat h ) ا . ع . در ندا گويند يا ابتاه يعنى اى پدر . ابتة ( abtat ) و ( abetat ) ص . ع . يق ليلة ابتة . ابتة ( abtat ) ا . ع . ابته الغضب : شدت خشم . ابتة ( abettat ) ع . ج . بتات . ابتتار ( ebtet r ) م . ع . قطع شدن و بريده شدن . ابتث ( abtas ) ا خ . ع . يكى از ترتيبات الفباى تازيان به اين قرار : ابتث ( abtasa ) . جح ( jahhen ) ، خدذرز ( xadazarzen ) ، سشص ( sacassen ) ، ضطظع ( zataza'en ) ، غفق ( qofoqen ) ، كلمن ( kalamannen ) ، و هلاى ( hol ya ) . و همين ترتيب ابتثى است كه ما در نوشتن اين كتاب به كار برده‌ايم . ابتجاج ( ebtej j ) م . ع . فربه شدن يق ابتج ما شيتك : فربه و فراخ تهيگاه شد ماشيهء تو از خوردن گياه . ابتحاث ( ebteh s ) م . ع . مباحثه كردن و با يكديگر بحث نمودن . و بازيچه بازيدن . ابتحاح ( ebteh h ) ا . ع . وسعت و فراخى عيش يق هم فى ابتحاح . ابتدا ( ebted ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شروع و وخش و آغاز و اول هر كار و هر چيز . و نخستين از هر چيز . ابتداء ( ebted ' ) م . ع . شروع كردن و آغاز كردن . و نوبيرون آوردن چيزى . ابتداء ( ebted an ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - اولا و نخست و نخستين . ابتداد ( ebted d ) م . ع . نزديك شدن از هر يك از جهات مختلف جهت حمله نمودن بر شخصى و يا غارت كردن مالى و يا مثل دو طفلى كه هر يك از طرفى به پستان مادر درآيند و بمكند يق السبعان يبتدان الرجل و الرضيعان يبتدان امهما . ابتدار ( ebted r ) م . ع . دويدن بطور